Тормыш ялтыравыклы төргәкләр, косметика шешәләре, җиләк-җимеш савытлары һәм башкалар белән тулы, ләкин аларның күбесе пластик пычрануга китерә торган агулы һәм тотрыксыз материаллардан ясалган.
Күптән түгел Бөекбританиядәге Кембридж университеты тикшеренүчеләре үсемлекләр, җиләк-җимеш һәм яшелчәләрнең күзәнәк тышчаларының төп төзелеш материалы булган целлюлозадан тотрыклы, токсик булмаган һәм биологик яктан таркала торган ялтыравыклар ясау ысулын таптылар. Моңа охшаш мәкаләләр 11 нче көнне Nature Materials журналында басылып чыкты.
Целлюлоза нанокристалларыннан ясалган бу ялтыравык яктылыкны үзгәртү һәм якты төсләр алу өчен структураль төсне куллана. Мәсәлән, табигатьтә күбәләк канатларының һәм тавыс каурыйларының ялтыравыклары - структураль төс шедеврлары, алар гасырдан соң да сүнмәячәк.
Үз-үзен җыю ысулларын кулланып, целлюлоза ачык төстәге пленкалар җитештерә ала, диләр тикшеренүчеләр. Целлюлоза эремәсен һәм каплау параметрларын оптимальләштерү ярдәмендә, тикшеренү төркеме үз-үзен җыю процессын тулысынча контрольдә тота алды, бу материалны рулоннарда күпләп җитештерергә мөмкинлек бирде. Аларның процессы гамәлдәге сәнәгать масштабындагы машиналар белән туры килә. Коммерциядә сатыла торган целлюлоза материалларын кулланып, бу ялтыравыклы суспензиягә әйләнү өчен берничә адым гына кирәк.
Целлюлоза пленкаларын зур күләмдә җитештергәннән соң, тикшеренүчеләр аларны ялтыравык яки эффект пигментлары ясау өчен кулланыла торган зурлыктагы кисәкчәләргә ваклыйлар. Грануллар биологик яктан таркала, пластиксыз һәм токсик түгел. Моннан тыш, бу процесс гадәти ысулларга караганда күпкә аз энергия таләп итә.
Аларның материалы косметикада киң кулланыла торган пластик ялтыравык кисәкчәләрен һәм вак минераль пигментларны алыштыру өчен кулланылырга мөмкин. Көндәлек куллануда кулланыла торган ялтыравык порошоклары кебек традицион пигментлар тотрыксыз материаллар булып тора һәм туфракны һәм океаннарны пычрата. Гадәттә, пигмент минералларын пигмент кисәкчәләрен барлыкка китерү өчен 800°C югары температурада җылытырга кирәк, бу да табигый мохит өчен уңайсыз.
Команда тарафыннан әзерләнгән целлюлоза нанокристалл пленкасы, кәгазь агач целлюлозасыннан ясалган кебек, "төргәктән-төргәккә" процессы ярдәмендә зур күләмдә җитештерелергә мөмкин, бу исә бу материалны беренче тапкыр сәнәгатьтә куллануга китерә.
Европада косметика сәнәгате ел саен якынча 5500 тонна микропластик куллана. Макаланың өлкән авторы, Кембридж университетының Йосыф Хәмид исемендәге химия кафедрасыннан профессор Сильвия Виньолини, бу продукт косметика сәнәгатендә революция ясый ала дип саныйлар.
Бастырып чыгару вакыты: 2022 елның 22 ноябре