Каустик сода формасына карап, аны кабырчыклы сода, гранулалы сода һәм каты сода дип бүлергә мөмкин. Каустик сода куллану күп өлкәләрне үз эченә ала, түбәндә сезнең өчен җентекле таныштыру бирелә:
1. Эшкәртелгән нефть.
Күкерт кислотасы белән юылганнан соң, нефть продуктларында әле дә кайбер кислоталы матдәләр бар, аларны натрий гидроксиды эремәсе белән юарга, аннары чистартылган продуктлар алу өчен су белән юарга кирәк.
2. бастыру һәм буяу
Нигездә индиго буягычларында һәм хинон буягычларында кулланыла. Чүлмәк буягычларын буяу процессында, каустик сода эремәсе һәм натрий гидросульфиты кулланып, аларны лейко кислотасына кадәр киметергә, аннары буяганнан соң оксидантлар белән башлангыч эремәс халәткә кадәр оксидлаштырырга кирәк.
Мамык тукыма каустик сода эремәсе белән эшкәртелгәннән соң, мамык тукыма өстендәге балавыз, май, крахмал һәм башка матдәләрне бетерергә мөмкин, һәм шул ук вакытта тукыманың мерсерлаштырылган ялтыравыгын арттырып, буяуны бер төрлерәк итәргә мөмкин.
3. Тукыма җепселләре
1). Текстиль
Мамык һәм җитен тукымалар җепсел үзлекләрен яхшырту өчен концентрацияләнгән натрий гидроксиды (каустик сода) эремәсе белән эшкәртелә. Райс, райс, райс һ.б. кебек ясалма җепселләр күбесенчә вискоза җепселләреннән тора. Алар целлюлозадан (мәсәлән, целлюлоза), натрий гидроксидыннан һәм углерод дисульфидыннан (CS2) чимал буларак ясала, вискоза сыекчасы конденсация юлы белән сиптерелә.
2). Вискоза җепселләре
Башта целлюлозаны селте целлюлозасына әйләндерү өчен 18-20% каустик сода эремәсе кулланыгыз, аннары селте целлюлозасын киптерегез һәм ваклагыз, углерод дисульфидын өстәгез һәм ахырда сульфонатны сыек селте белән эретеп, вискоза алыгыз. Фильтрлаганнан һәм вакуум белән чистартканнан соң (һава күбекләрен чыгарганнан соң), аны җепселләү өчен кулланырга мөмкин.
4. Кәгазь ясау
Кәгазь ясау өчен чимал - агач яки үлән үсемлекләре, аларда целлюлозадан тыш, шактый күләмдә целлюлоза булмаган матдәләр (лигнин, сагыз һ.б.) бар. Натрий гидроксиды делигация өчен кулланыла, һәм агачтагы лигнинны алып ташлагач кына җепселләр алырга мөмкин. Целлюлоза булмаган компонентларны эретеп һәм аерып алырга мөмкин, шул рәвешле төп компонент буларак целлюлоза булган целлюлоза алырга мөмкин.
5. Туфракны известь белән яхшыртыгыз.
Туфракта минералларның һава торышы органик матдәләр таркалганда органик кислоталар барлыкка килү сәбәпле кислоталар барлыкка китерергә мөмкин. Моннан тыш, аммоний сульфаты һәм аммоний хлориды кебек органик булмаган ашламалар куллану да туфракны кислоталы итәчәк. Кирәкле күләмдә известь куллану туфрактагы кислоталы матдәләрне нейтральләштерә, туфракны культуралар үсеше өчен яраклы итә һәм микроорганизмнарның үрчүенә ярдәм итә ала. Туфракта Ca2+ артуы туфрак коллоидларының коагуляциясенә ярдәм итә ала, бу агрегатлар барлыкка килүгә ярдәм итә һәм шул ук вакытта үсемлекләр үсеше өчен кирәкле кальций белән тәэмин итә ала.
6. Химия сәнәгате һәм химик реактивлар.
Химия сәнәгатендә каустик сода натрий металлын ясау һәм суны электролизлау өчен кулланыла. Каустик сода яки сода көле күп органик булмаган тозлар җитештерүдә, бигрәк тә кайбер натрий тозларын (мәсәлән, боракс, натрий силикаты, натрий фосфаты, натрий дихроматы, натрий сульфиты һ.б.) әзерләүдә кулланыла. Каустик сода яки сода көле шулай ук буягычлар, дарулар һәм органик арадаш матдәләр синтезлауда да кулланыла.
7. каучук, күн
1). Чөкмә кремний диоксиды
Беренчедән: натрий гидроксидын кварц мәгъдәне (SiO2) белән реакциягә кертеп, су пыяласы (Na2O.mSO2) ясагыз.
Икенчедән: су пыяласын күкерт кислотасы, тоз кислотасы һәм углекислый газ белән реакциягә кертеп, ак углерод кара төсен (кремний диоксиды) барлыкка китерегез.
Монда телгә алынган кремний диоксиды табигый каучук һәм синтетик каучук өчен иң яхшы ныгытучы матдә булып тора.
2). Иске каучукны кабат эшкәртү
Иске каучукны кабат эшкәртүдә каучук порошогы алдан натрий гидроксиды эремәсе белән эшкәртелә, аннары эшкәртелә
3). Күн
Күн эшкәртү: күн эшкәртү калдыклары көл сыекчасын эшкәртү процессы, бер яктан, натрий сульфиды сулы эремә белән эшкәртү һәм известь порошогы өстәү арасындагы киңәйтү процессында савыт авырлыгын куллану 0,3-0,5% ка арта. 30% натрий гидроксиды эремәсе белән эшкәртү этабы күн җепселләрен тулысынча киңәйтә, процесс таләпләренә туры килә һәм ярымфабрикат сыйфатын яхшырта.
8. металлургия, гальваник каплау
Металлургия сәнәгатендә, эремәгән катнашмаларны бетерү өчен, еш кына рудадагы актив ингредиентларны эри торган натрий тозларына әйләндерергә кирәк. Шуңа күрә еш кына сода көлен өстәргә кирәк (ул шулай ук флюс), кайвакыт каустик сода да кулланыла.
9. рольнең башка аспектлары
1). Керамика җитештерүдә керамик каустик сода ике функцияне башкара. Беренчедән, каустик сода керамиканы яндыру процессында эреткеч буларак кулланыла. Икенчедән, яндырылган керамика өслеге тырналган яки бик тупас булачак. Аны каустик сода эремәсе белән чистартыгыз. Ниһаять, керамик өслекне шомарак итегез.
2). Инструментлар сәнәгатендә ул кислота нейтральләштерүче, төссезләндерүче һәм иссезләндерүче буларак кулланыла. Ябыштыргыч сәнәгате крахмал желатинлаштыргыч һәм нейтральләштерүче буларак кулланыла. Аны цитрус, шабдалы һ.б. җимешләренең кабыгын чистартучы, төссезләндерүче һәм иссезләндерүче агент буларак кулланырга мөмкин.
Бастырып чыгару вакыты: 2023 елның 16 феврале