Дөнья базарларында зур игълан булды. Синьхуа мәгълүмат агентлыгы, CCTV News һәм башка абруйлы чыганаклар хәбәр итүенчә, АКШ һәм Иран Ормуз бугазы аша диңгез транспорты һәм ике яклы киеренкелекне киметү буенча аңлашу турындагы рамка меморандумына (MOU) ирештеләр. 60 көнлек вакытлыча килешү төзелде, бу дөньяның энергетика тормышы линиясендәге киеренкелек өчен мөһим борылыш ноктасы булды.
60 көнлек Меморандум (үзара консультацияләр аша яңартыла ала) ике якның да төп борчылуларын ачык, үзара аңлашылган шартларны үз эченә ала:
- Ормуз бугазын тулысынча ачу: Иран бугазда урнаштырылган хәрби-диңгез миналарын 72 сәгать эчендә бетерергә, коммерция һәм нефть танкерлары өчен бушлай һәм тоткарлыксыз үтеп керүне гарантияләргә һәм 30 көн эчендә низагка кадәрге йөк ташу күләмен торгызырга вәгъдә бирде.
- АКШ блокадаларны һәм өлешчә санкцияләрне бетерәчәк: АКШ Иран портларын блокадалауны бетерәчәк, нефть экспортына бәйле санкцияләрдән азат итүне туктатачак һәм Иранга дөнья базарында иркен нефть сатарга мөмкинлек бирәчәк; ул шулай ук Иранның туңдырылган чит ил активларын этаплап бетерәчәк (башлангыч транш якынча 12 миллиард доллар).
- Тулы мәгънәле ут туктату: АКШ, Иран һәм аларның союздашлары барлык хәрби операцияләрне, шул исәптән Ливан фронтындагы низагларны 24 сәгать эчендә туктатырга вәгъдә бирделәр һәм бер-берсенең яки союздашларының инфраструктурасына һөҗүм һөҗүмнәре ясамаячаклар.
- Киләчәк сөйләшүләр өчен атом мәсьәләсе: Иран атом коралы булдыру белән шөгыльләнмәскә вәгъдә бирде. Ике як та 60 көн эчендә уран баетуны туктату һәм югары баетылган уран запасларын юк итү буенча махсуслаштырылган сөйләшүләр башларга килеште. Төп каршылыклар әлегә вакытлыча килешүдән чыгарыла.
Дөньякүләм диңгез аша нефть сәүдәсенең 30% тан артыгы Ормуз бугазы аша үтә. Элегрәк, АКШ-Иран каршылыклары аркасында, Иран берничә тапкыр су юлын ябу белән янады, бу халыкара нефть бәяләренең кискен тотрыксызлыгына китерде һәм глобаль энергия белән тәэмин итү чылбырына киеренкелек китерде.
АКШ-Иран сөйләшүләреннән алынган уңай сигнал чәршәмбе көнне иртәнге сәүдәләрдә нефть бәяләрен кискен төшерде. АКШ чимал нефть 5,46% ка төште. Brent маркалы нефть 8 майдан бирле беренче тапкыр барреле 100 доллардан түбәнрәк төште, 4,76% ка төшеп, 98,61 доллар тәшкил итте.
Бастырылган вакыты: 2026 елның 27 мае

